Özsaygı ve özgüven güçlükleri nasıl ortaya çıkar?
Kişinin kendine dair inançları çoğunlukla erken yaşam deneyimleri, ilişkileri ve aldığı geri bildirimlerle şekillenir. “Yeterince iyi değilim”, “sevilmek için başarılı olmalıyım”, “başkalarının ihtiyaçları benimkinden önemlidir” gibi inançlar zamanla yerleşebilir ve kişinin kendine bakışını, kararlarını ve ilişkilerini etkileyebilir.
Bu inançlar çoğu zaman fark edilmeden çalışır: başarılar küçümsenir, hatalar büyütülür, eleştiri kolayca kişiliğe dair bir yargıya dönüşür.
Nasıl kendini gösterebilir?
- Yetersizlik ve değersizlik düşünceleri
- Kendini sürekli eleştirme, başarıları küçümseme
- Başkalarının onayına ve beğenisine yoğun ihtiyaç duyma
- Hayır diyememe, kendi isteklerini ifade etmekte zorlanma
- Aşırı sorumluluk alma, başkalarının sorunlarını üstlenme
- Sınırlar çiğnendiğinde öfke veya kırgınlığı ifade edememe
- Yeni durumlardan ve fırsatlardan geri durma
Terapide nasıl ele alıyoruz?
Bilişsel Davranışçı Terapi temelli çalışmalarda:
- Kendine dair inançları fark ederiz: Yetersizlik ve değersizlik düşüncelerinin nereden geldiğini ve günlük yaşamda nasıl çalıştığını birlikte inceleriz.
- Kanıtlara bakarız: Bu inançları destekleyen ve desteklemeyen deneyimleri birlikte değerlendirir, daha dengeli bir bakış açısı geliştiririz.
- Öz eleştiriyle çalışırız: Kendinizle konuşma biçiminizi fark etmeyi ve daha destekleyici bir iç ses geliştirmeyi hedefleriz.
- Sınır koyma becerileri geliştiririz: İhtiyaçları ve sınırları açık, saygılı ve net biçimde ifade etmeyi seanslarda çalışır, günlük yaşamda adım adım deneriz.
Ne zaman destek almalı?
Kendinize dair olumsuz düşünceler kararlarınızı, ilişkilerinizi veya iş yaşamınızı sınırlıyorsa, sürekli başkalarının ihtiyaçlarını kendi ihtiyaçlarınızın önüne koyduğunuzu fark ediyorsanız ya da sınır koymaya çalıştığınızda yoğun suçluluk yaşıyorsanız bir ruh sağlığı profesyoneliyle görüşmek faydalı olabilir.
Sık sorulanlar
Özsaygı ile özgüven aynı şey mi?
Birbirine yakın kavramlardır ama aynı değildir. Özgüven çoğunlukla belirli konularda kendi becerilerine duyulan güveni, özsaygı ise kişinin başarı veya başarısızlıklarından bağımsız olarak kendine nasıl baktığını ve kendine değer verip vermediğini anlatır.
Hayır demek bencillik midir?
Hayır. Sınır koymak, kendi ihtiyaçlarını ve kapasitesini gözetmek anlamına gelir ve sağlıklı ilişkilerin bir parçasıdır. Sınırlar açık ve saygılı biçimde ifade edildiğinde ilişkileri çoğu zaman güçlendirir.
Kendimi eleştirmeyi bırakırsam motivasyonumu kaybetmez miyim?
Bu sık duyulan bir endişedir. Sert öz eleştiri kısa vadede itici güç gibi görünse de çoğu zaman kaygıyı, ertelemeyi ve yetersizlik hissini artırır. Amaç standartları bırakmak değil, kendinizle daha dengeli bir ilişki kurmaktır.
Bu konuda videolar
Bu konuda podcast bölümleri
- Ben neden hiçbir şeyi başaramıyorum?Spotify’da aç: Ben neden hiçbir şeyi başaramıyorum? (yeni sekmede açılır)
- Narsistlik mi, bencillik mi?Spotify’da aç: Narsistlik mi, bencillik mi? (yeni sekmede açılır)
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, değerlendirme veya terapi yerine geçmez. Kendinizi ya da bir başkasını tehlikede hissediyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.