Sağlıklı bir ilişkide olduğumu nasıl anlarım?

Bir ilişkinin sağlıklı olup olmadığını anlamak her zaman kolay değildir. Aşkı alışkanlıkla, bağlılığı bağımlılıkla, tutkuyu kaygıyla karıştırabiliriz. Üstelik ilişkinin içindeyken resmin tamamını görmek zordur.

Sağlıklı ilişki, hiç sorun yaşanmayan ilişki demek değildir. Her ilişkide anlaşmazlık, kırgınlık ve zor dönemler olur. Belirleyici olan, bu anlarda iki kişinin birbirine nasıl davrandığıdır.

Sağlıklı bir ilişkinin temel taşları

Güven. Partnerinizin söyledikleriyle yaptıklarının tutarlı olması, onun yanında kendinizi güvende hissetmeniz. Güven, sürekli kontrol etme ya da kanıt arama ihtiyacı duymamaktır.

Karşılıklı saygı. Görüşleriniz farklı olduğunda bile küçümsenmemek, alay edilmemek; kararlarınızın ve sınırlarınızın ciddiye alınması.

Açık iletişim. İhtiyaçlarınızı, kırgınlıklarınızı ve isteklerinizi cezalandırılma ya da alay edilme korkusu olmadan dile getirebilmek. Tartışmaların amacının kazanmak değil, birbirini anlamak olması.

Sınırlar. “Hayır” diyebilmek ve karşınızdakinin “hayır”ına saygı gösterebilmek. Sınır koymak sevgisizlik değil, ilişkinin sağlığını korumanın bir yoludur.

Duygusal güvenlik. Kendiniz olabildiğinizi, duygularınızı gösterdiğinizde geri çevrilmeyeceğinizi hissetmek.

Bireyselliğin korunması. İlişkinin dışında da arkadaşlarınızın, ilgi alanlarınızın ve kendinize ait bir alanınızın olması. Sağlıklı ilişkide iki kişi birbirinin içinde kaybolmaz; yan yana durur.

Kendinize sorabileceğiniz sorular

İlişkinizi daha nesnel değerlendirmek için şu sorular üzerinde düşünebilirsiniz:

• Partnerimin yanında kendim olabiliyor muyum, yoksa sürekli kendimi ayarlamak zorunda mı hissediyorum?
• Bir şeye üzüldüğümde bunu söyleyebiliyor muyum? Söylediğimde ne oluyor?
• Anlaşmazlıklarımız bir çözüme varıyor mu, yoksa hep aynı noktaya mı dönüyor?
• Arkadaşlarımla, ailemle ve kendi ilgi alanlarımla bağım sürüyor mu?
• Bu ilişkide çoğunlukla huzurlu mu, yoksa tetikte mi hissediyorum?

Bu soruların “doğru” bir cevabı yoktur; amaç bir not vermek değil, ilişkinizde neler olup bittiğini daha net görmektir.

“Kim suçlu?” yerine “Hangi döngüdeyiz?”

İlişkilerde sorunlar çoğu zaman tek bir büyük olaydan değil, küçük kırgınlıkların birikmesinden doğar. Biri uzaklaştıkça diğeri daha çok üzerine gider; biri eleştirdikçe diğeri savunmaya geçer. Bir süre sonra iki taraf da kendini haklı hisseder ve karşısındakinin ne yaşadığını göremez hâle gelir.

Sağlıklı iki yetişkin arasındaki iletişim sorunlarında suçlu aramak yerine bu döngüyü fark etmek genellikle daha yol göstericidir. Sorumluluk almak bütün suçu üstlenmek değildir; “Ben de bu noktada farklı davranabilirdim” diyebilmektir.

Ciddiye alınması gereken işaretler

Bazı davranışlar “her ilişkide olur” denerek geçiştirilmemelidir. Bunlar iki tarafın ortak sorumluluğu değil, bu davranışı yapan kişinin sorumluluğudur:

• Fiziksel şiddet ya da şiddet tehdidi
• Sürekli aşağılama, hakaret, küçük düşürme
• Telefonunuzu, paranızı, kiminle görüştüğünüzü kontrol etme; sizi çevrenizden yalıtma
• Gerçekliğinizi sürekli sorgulatma, yaşadıklarınızı inkâr etme
• Partnerinizin tepkisinden korktuğunuz için kendinizi sansürleme

Böyle bir durum yaşıyorsanız yalnız değilsiniz. Acil bir tehlike varsa 112’yi arayabilirsiniz. Aile, Kadın, Çocuk ve Engelli Sosyal Destek Hattı 183 de danışmanlık ve yönlendirme sağlar.

Ne zaman destek almak faydalı olabilir?

Aynı tartışmalar tekrar tekrar yaşanıyorsa, iletişim kopmuşsa, güven sarsılmışsa ya da ilişkide kendinizi sürekli mutsuz veya tetikte hissediyorsanız bir ruh sağlığı profesyoneliyle görüşmek faydalı olabilir. Bu destek tek başınıza da alınabilir, partnerinizle birlikte de. Çift terapisinde amaç kimin haklı olduğunu bulmak değil, iki kişinin birbirini yeniden duyabileceği bir alan açmaktır.

Bu konuyu ve terapide nasıl ele alındığını ayrıntılı olarak İlişkiler, Çift ve Aile sayfasında bulabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, değerlendirme veya terapi yerine geçmez. Kendinizi ya da bir başkasını tehlikede hissediyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.